تصمیم سازی | Decision Making

شش کلاه تفکر

تصمیم,تصمیم گیری,تصمیم سازی,روش تصمیم گیری,سبک تصمیم گیری,تکنیک تصمیم گیری,تکنیکهای تصمیم گیری,فنون تصمیم گیری,کلاه تفکر,شش کلاه تفکر,دی بونو,تفکر جانبی,حل مسئله,حل مسأله,تکنیک حل مسئله,تکنیکهای حل مسئله,خلاقیت,تفکر,تفکر خلاق,

«شش کلاه تفکر» راهی برای بررسی یک موضوع از دیدگاه های گوناگون، اما به روشی روشن و بدون درگیری است. افراد یا گروه‌ها می‌توانند از آن استفاده کنند تا از روش‌های..

شش کلاه تفکر

شش کلاه تفکر 68

نگاه به یک تصمیم از چند زاویه 

 

مقدمه
رویکرد غریزی شما برای تصمیم گیری چیست؟ اگر به شکل طبیعی فردی خوش بین هستید، احتمال دارد که همیشه جنبه های منفی بالقوه تصمیم هایتان را در نظر نگیرید. اگر فرد بسیار محتاطی باشید، ممکن است روی فرصت هایی که می توانند به روی شما باز شوند، چندان تمرکز نکنید. اگر هم شخصی هستید که هرچه دلتان به شما بگوید، می پذیرید؛ بهترین تصمیم‌های شما معمولاً همان هایی هستند که پس از بررسی چندین راه حل برای یک مسئله می گیرید.

 

با این حال، اگر سعی کنید چندین زاویه را همزمان در نظر بگیرید، به راحتی احساس سردرگمی خواهید کرد. و اگر کل تیم با دیدگاه‌های متفاوتی نسبت به نگرش شما فکر کنند، همه چیز حتی پیچیده‌تر می‌شود و شاید حتی کار به رویارویی با یکدیگر نیز بکشد.

 

«شش کلاه تفکر» راهی برای بررسی یک موضوع از دیدگاه های گوناگون، اما به روشی روشن و بدون درگیری است. افراد یا گروه‌ها می‌توانند از آن استفاده کنند تا از روش‌های معمول تفکر خارج شوند، رویکردهای گوناگون را امتحان کنند و سپس به شکل سازنده در مورد چگونگی حرکت رو به جلو فکر کنند.

 

در این مقاله، ما اصولی را که در پس تکنیک شش کلاه تفکر قرار دارند، توضیح می‌دهیم و بررسی می‌کنیم که این روش چگونه می‌تواند تصمیم‌گیری را برای شما و تیمتان بهبود بخشد.

 

چه کسی "شش کلاه تفکر" را اختراع کرد؟
رویکرد شش کلاه تفکر توسط ادوارد دی بونو، پزشک، روانشناس و فیلسوف مالتی ایجاد شد. او از این روش در مشاوره دادن به سازمان‌های دولتی استفاده می‌کرد، اما می‌خواست ابزاری عملی برای حل مشکلات روزمره نیز باشد. تکنیک شش کلاه تفکر نخستین بار در کتاب او به همین نام در سال 1985 نمایان شد که از آن زمان تاکنون چندین بار تجدید نظر شده است. [1]

 

دی بونو که در سال 2021 درگذشت، مخترع "تفکر جانبی" نیز بود، روشی برای حل غیرمستقیم مسائل که بیشتر به شیوه‌های خلاقانه و شگفت‌انگیز انجام می شود. به شکل مشابه، شش کلاه تفکر راهی برای درک و کشف انواع گوناگون تفکر است.

 

شش کلاه تفکر برای تصمیم گیری
تکنیک شش کلاه تفکر شما را وادار می کند تا به یک مسئله به شش روش گوناگون نگاه کنید. این روش شما و تیمتان را فراتر از هر موقعیت غریزی می برد، به شکلی که می توانید طیف وسیعی از دیدگاه ها را بررسی کنید. به این ترتیب، می‌توانید هر یک را به دقت بررسی کنید، بدون اینکه نیازی به بحث در مورد خود یا تصمیم‌گیری فوری در مورد آنچه «درست» یا «نادرست» است، بپردازید.

 

برای اینکه که هر شش کلاه را امتحان کنید، باید مجموعه ای غنی از بینش های گوناگون داشته باشید که به شما در تصمیم گیری در مورد مراحل بعدی کمک می کنند.

نخست، باید بدانیم هر یک از شش کلاه تفکر نشان دهنده چیست:

 

کلاه آبی: "کلاه رهبر"
وقتی شما یا تیمتان در حالت کلاه آبی هستید، روی کنترل تفکر و مدیریت فرآیند تصمیم گیری تمرکز می کنید. شما یک دستور کار دارید، یک خلاصه از وضعیت موجود درخواست می کنید، و می خواهید به نتیجه برسید.

 

کلاه سبز: "کلاه خلاق"
کلاه سبز نشان دهنده تفکر خلاق است. وقتی این کلاه را بر سر می‌گذارید، طیف وسیعی از ایده‌ها و راه‌های ممکن را بررسی می‌کنید.

 

کلاه قرمزی: "کلاه احساساتی"
این کلاه نشان دهنده احساسات و غرایز است. وقتی درگیر این نوع تفکر هستید، می توانید احساسات خود را بدون توجیه منطقی بیان کنید.

 

کلاه زرد: "کلاه خوشبین"
با تفکر کلاه زرد، شما به مسائل در مثبت ترین شکل ممکن نگاه می کنید. شما بر مزایا و ارزش افزوده‌ای که می‌تواند از ایده‌های شما حاصل شود، تأکید می‌کنید.

 

کلاه سیاه: "کلاه قاضی"
این کلاه در مورد محتاط بودن و ارزیابی خطرات است. شما از قضاوت انتقادی استفاده می کنید و دقیقاً توضیح می دهید که چرا نگرانی دارید.

 

نکته: کلاه سیاه یکی از قوی ترین کلاه ها است، اما اغلب بیش از حد از آن استفاده می شود. اطمینان حاصل کنید که شما و تیمتان می توانید هر گونه نظر انتقادی یا هشدار دهنده را توجیه کنید تا این طرز تفکر بر تصمیم گیری شما مسلط نباشد.

 

کلاه سفید: "کلاه واقع بین"
کلاه سفید نشان دهنده گردآوری اطلاعات است. به دانش و بینش‌هایی که پیش تر گرد‌آوری کرده‌اید فکر کنید – اما همچنین اطلاعاتی که از دست داده‌اید را در نظر بگیرید، و به این موضوع نیز فکر کنید که برای دریافت آن به کجا می‌توانید مراجعه کنید.

 

توجه داشته باشید که برخی از رنگ ها پیامدهای فرهنگی دارند، بنابراین ممکن است مجبور شوید رنگ های جدیدی را برای یک یا چند کلاه خود انتخاب کنید. برای مثال، در چین، کلاه سبز می تواند به معنای همسر خیانتکار باشد. و ممکن است تصمیم بگیرید که کلاه سیاه را به خاکستری تغییر دهید تا مشکی را با عیب یابی مرتبط نکنید.

 

استفاده از هر رنگی که برای شما و تیمتان مناسب است، خوب است البته تا زمانی که هر شش رنگ متفاوت باشند و هر بار که از این تکنیک استفاده می کنید، به همان رنگ ها پایبند باشید.

 

نکته: چندین تکنیک تصمیم گیری دیگر نیز وجود دارند که مسائل را از زوایای گوناگون بررسی می کنند.

 

برای نمونه، ماتریس چارچوب بندی مجدد شما را تشویق می کند که هنگام طراحی یک محصول یا خدمات، طیف وسیعی از دیدگاه ها را امتحان کنید. مثلاً ملاحظات کلیدی را از منظر بازاریابی و از دیدگاه خوتان یا از دیدگاه تیم تان در نظر بگیرید.

 

روش دیگر، مناقشه سازنده است که شامل قرار دادن رویکردهای گوناگون در برابر یکدیگر است. این رویکرد به این معنی است که از شش کلاه تفکر جنگنده تر است. اما می تواند انرژی خوبی تولید کند، به افراد کمک کند تا در نگرش هایشان تجدید نظر کنند، مواضع خود را تعیین کنند و به تصمیم های آزموده شده ای برسند.

 

نقشه همدلی نیز ابزار مفیدی برای زمانی است که می خواهید دیدگاه سهامداران کلیدی را درک کنید تا آنها را در برنامه های خود بگنجانید.

 

مزایای شش کلاه تفکر
تکنیک شش کلاه تفکر افزون بر بهبود کیفیت تصمیم های شما، مزایای دیگری نیز دارد:

 

تفکر سازمان یافته تر: می‌توانید مطمئن باشید که هر زاویه‌ای را در نظر گرفته‌اید، و این مزیت به شما کمک می‌کند تا اطلاعاتی را که به دست می‌آورید، به شکل مؤثر و دقیق بسنجید.

 

خلاقیت بهبود یافته: این مزیت شما را وادار می کند که از موقعیت ها و رویکردهای پیش فرض خود فاصله بگیرید. مقایسه یا ترکیب دیدگاه های گوناگون گاهی اوقات می تواند جرقه افکار تازه ای را ایجاد کند.

 

مهارت های فکری بهتر: این مزیتی عالی برای تقویت مهارت های مهم مانند کنجکاوی و تفکر انتقادی است.

 

مهارت های میان فردی قوی تر: شما را به تمرین گوش دادن، پرسش و پاسخ تشویق می کند. بنابراین، می‌تواند شما را متقاعد کند، به ویژه زمانی که نیاز به حمایت دیگران دارید تا بتوانید بهتر تشخیص دهید و در هنگام بروز تعارض‌ها اعتماد به نفس بیشتری داشته باشید.

 

فراگیری بیشتر این روش در تیم ها نیازمند آن است که افراد هرگونه پیش فرضی را کنار بگذارند و برای مدتی روی دیدن امور از یک منظر تمرکز کنند. البته هنوز هم بحث درباره امور وجود دارد، اما هر گونه مباحثه ای بر پایه درکی مشترک خواهد بود و می تواند به همه کمک کند تا احساس کنند در این فرآیند مشارکت دارند.

 

توجه داشته باشید که برخی از اعضای تیم شما ممکن است برخی از انواع تفکر را چالش برانگیز بدانند - احتمالاً به دلیل واگرایی عصبی - و نیاز به اطمینان یا حمایت شما دارند. با این حال، شاید در پوشیدن کلاه های خاص عالی باشند! بنابراین، از این تکنیک به عنوان فرصتی برای بازی با نقاط قوت همه استفاده کنید.

 

جمع بندی
شش کلاه تفکر دی بونو یک تکنیک قدرتمند برای تصمیم گیری از دیدگاه های گوناگون است. این روش شامل شش نوع متمایز تفکر است که می توانید به تنهایی یا با تیم خود انجام دهید. هر سبک تفکر با کلاه متفاوتی نشان داده می شود:

 

کلاه آبی: سازماندهی و برنامه ریزی
کلاه سبز: تفکر خلاق
کلاه قرمزی: احساسات و غرایز
کلاه زرد: مزایا و ارزش ها
کلاه سیاه: ارزیابی ریسک
کلاه سفید: گردآوری اطلاعات

 

با "پوشیدن" هر یک از این شش کلاه تفکر به نوبه خود، می توانید درک کاملی از مسائلی که با آن روبرو هستید - و بهترین راه حل ها را به دست آورید. همچنین، همه را تشویق می کنید که به شکل کامل در فرآیند تصمیم گیری شرکت کنند.

 

منبع
[1] دی بونو، ای. (1999). "شش کلاه تفکر: ویرایش اصلاح شده"، نیویورک: کتاب های بک بی.

 

مأخذ
https://www.mindtools.com/ajlpp1e/six-thinking-hats

 

نوشته: تیم محتوای Mind Tools
ترجمه: گروه مترجمان تصمیم سازی

تصمیم سازی